DZIECIŃSTWO W PERU

Paul Gauguin urodził się 7 czerwca 1848 roku w Paryżu. Byt synem Clovisa Gauguina (1814-1849), dziennikarza gazety Le National, i Alinę z domu Chazal (1825-1867), córki Flory Tristan (1803-1844), pisarki i socjalistki.Narodziny Paula Gauguina przypadły na burzliwe dni Wiosny Ludów.Jego ojciec, za gorzały antymonarchista, w obawie przed represjami, postanowił wyjechać z rodziną do Peru, gdzie mógł liczyć na wsparcie dalekich krewnych żony. Jesienią 1849 roku Clovis Gauguin wsiadł w Hawrze na pokład statku Albert z żoną i dziećmi, Marią i Paulem. Jednak 30 października zmarł podczas podróży w Port-Famine położonym w Cieśninie Magellana.
Po przybyciu do Limy wdowa z dziećmi zamieszkała w domu swego krewnego, don Pio de Tristana,y Moscoso. Luksusowa rezydencja, w której na wystawnych przyjęciach bywali najwyżsi dygnitarze peruwiańscy, stała się domem małego Paula. W 1854 roku w Peru wybuchła wojna domowa, co skłoniło Alinę Gauguin do powrotu do Francji, zresztą od roku nakłaniał ją do tego teść Wilhelm.

 

POWRÓT DO FRANCJI

Po przybyciu do Orleanu Alinę Gauguin z dziećmi zamieszkała w domu szwagra Isidorea.Paula umieszczono w jednej z tamtejszych szkół, gdzie czuł się obco: bardzo słabo mówił po francusku, dlatego trudno było mu porozumieć się z kolegami i nauczycielami. Chłopiec pragnął zostać Marynarzem; niestety, nie zdał konkursowego egzaminu do szkoły morskiej. Postanowił zatem odbyć staż na statku handlowym, co dawało mu szansę zostania w przyszłości oficerem.

AWANTURNICZA MŁODOŚĆ

7 grudnia 1865 roku Paul Gauguin wsiadł w Hawrze na statek Luzitano odbywający rejsy do Ameryki Południowej. Pierwszym portem przeznaczenia młodego marynarza miało być Rio de Janeiro. Po dwóch rejsach do stolicy Brazylii Paul otrzymał awans- został drugim oficerem. Rozwijającą się karierę młodzieńca w marynarce handlowej przerwało powołanie do wojska. 26 lutego 1868 roku Paul Gauguin w stopniu "majtka trzeciej klasy" wsiadł w Cherbourgu na pokład okrętu Jeróme-Napoleon jako magazynier. Służba w marynarce wojennej rozczarowała Gauguina. Trudno mu było przywyknąć do dyscypliny, przeszkadzało grubiaństwo współtowarzyszy. Upomniany przez podoficera, przeświadczony, że niesprawiedliwie, rzucił się na niego z pięściami. Ten incydent prawdopodobnie wpłynął na decyzję przełożonych o wstrzymaniu awansu dla krewkiego marynarza.
Stopień majtka drugiej klasy Gauguin otrzymał dopiero po dwudziestu ośmiu miesiącach służby na okręcie Jeróme-Napoleon, l lipca 1870 roku. Odbył jeszcze podróż do Algieru i Tulonu. 23 kwietnia 1871 roku dostał dziesięciomiesięczny urlop z prawem do przedłużenia go.

ŻYCIE BOURGEOIS

 

Paul Gauguin udał się do Paryża z zamiarem odszukania zaprzyjaźnionego z jego rodziną Gustave'a Arosy, który obiecał mu pomoc w znalezieniu pracy.Dzieło jego protekcji młodego człowieka zatrudniono w agencji maklerskiej Paula Bertina przy rue Laffitte l; choć bez przygotowania do zawodu pośrednika giełdowego, doskonale wywiązywał się z powierzonych mu zadań.W powieści biograficznej o malarzu zatytułowanej Gauguin Henri Perruchot pisze: "Obcy. Żadnego prawdziwego kontaktu.Uważają go za dziwaka, i to dosyć antypatycznego. Jego separowanie się wydaje się zarozumialstwem, zwłaszcza że Gauguin pracuje z powodzeniem. Choć małomówny, jako pośrednik giełdowy umie posługiwać się słowami tak, by przekonać niezdecydowanych, wska zać im jak najponętniejsze perspekty wy, przekonać, że to, co wygląda na możliwość, jest pewnikiem. Ponieważ kursy zwyżkują, zapowiedzi Gauguina często się sprawdzają.
Bertin bardzo jest z niego zadowolony (...)".
Młody makler zajmował wygodne mieszkanie przy rue La-Bruyere 15. Bywał częstym gościem u swego protektora Gustave'a Arosy, człowieka interesów, który wolne chwile poświęcał sztuce. Kolekcjoner obrazów Eugenea Delacroix (1798-1863), Honore Daumiera (1808-1879) i Gustave'a Courbeta (1819-1877), ilustrował też książki, np. Kolumnę Trojona Wilhelma Fróhnera (1834-1925).
Margueritte, młodsza córka Arosy, brała lekcje rysunku; Gauguin niejednokrotnie towarzyszył jej podczas plenerów malarskich, podejmując pod jej okiem pierwsze próby artystyczne.

ŻYCIE RODZINNE

Gauguin, który zwykle stołował się na mieście, szczególnie upodobał sobie przytulny pensjonat prowadzony przez żonę rzeźbiarza Jeana Paula Aube (1837-1916). Pod koniec 1872 roku poznał tam dwie młode Dunki; jedną z nich była Maria Heegraad, córka bogatego przemysłowca z Kopenhagi, drugą - guwernantka Mette Gad. Młody pracownik giełdy zwrócił uwagę na Mette.
Perruchot tak opisuje to zauroczenie: "Ta cudzoziemka, dobrze zbudowana, władcza, śmiała i pełna werwy, jest typem oryginalnym, który go czaruje. Sama jej obecność wystarcza, by rozproszyć samotność, która go tak często przytłacza. Przy tej zimnej i rozsądnej Skandynawce Gauguin ma poczucie bezpieczeństwa, odzyskanego bezpieczeństwa".
Na początku 1873 roku, kilka miesięcy po pierwszym spotkaniu z Mette, Gauguin oświadczył się. Ślub odbył się 22 listopada 1873 roku w merostwie IX dzielnicy. Świadkami byli dwaj protektorzy Gauguina: Arosa i Bertin. Na życzenie narzeczonej, która była protestantką, nowożeńcy otrzymali ślubne błogosławieństwo w kościele luterańskim przy rue Couchat.
Wkrótce po uroczystości młoda para zamieszkała w niewielkim, ale wygodnym i komfortowo urządzonym apartamencie przy placu Saint-Georges 28. W tym czasie Gauguin otrzymał awans, a jego zarobki znacznie wzrosły. Dzięki temu mógł kolekcjonować cenne przedmioty - stare fajanse i wschodnie kobierce. Nie skąpił też pieniędzy ukochanej żonie, która lubiła się stroić i chętnie urządzała przyjęcia.

NIEDZIELNY MALARZ

Mało towarzyski Gauguin, który w pracy niechętnie nawiązywał bliższe znajomości, zaprzyjaźnił się z Emile'em Schuffeneckerem (1851-1934). Ten urzędnik o wesołym spojrzeniu i żywym sposobie mówienia, którego marzeniem było zostać malarzem, wkrótce stał się jego nieodłącznym towarzyszem. Gauguin zapisał się z "poczciwym Schuffem" na zajęcia z rysunku i malarstwa do Academie Colarossi; byli także częstymi gośćmi w Luwrze. Gauguin niemal każdą wolną chwilę spędzał na rysowaniu; chętnie szkicował Mette. Wkrótce jego ulubionym modelem stał się syn Emile, który przyszedł na świat 31 sierpnia 1874 roku.
Każdego ranka Gauguin punktualnie zjawiał się w kamienicy przy rue Laffitte, gdzie skrupulatnie wypełniał obowiązki maklera giełdowego. W 1876 roku, w tajemnicy przed bliskimi, wysłał na Salon obraz Lasek w Viroflay, który został przyjęty.
Krytyk Charles Yriarte na łamach Gazette des Beawc-Arts stwierdził, że "(...) pan Paul Gauguin dobrze się zapowiada".
W tym okresie artysta amator zetknął się z obrazami Edouarda Maneta (1832-1883).

UCZEŃ PISSARRA

Na początku 1876 roku Gauguin poznał Camillea Pissarra (1830-1903), być może nastąpiło to podczas wizyty w galerii Paula Durand-Ruela (1831-1922). Niewykluczone, że przedstawił ich sobie Schuffenecker, który znał malarzy z kręgu impresjonistów. Pissarro radził utalentowanemu amatorowi, by wyeliminował ze swojej palety czerń i skupił się na analizowaniu zależności między kolorem a światłem.
Wkrótce Gauguin postanowił zostać jego uczniem. Pissarro zapoznał początkującego malarza ze sztuką nowatorów - artystów, których prasa nazwała ironicznie "impresjonistami" i którzy odważyli się zakwestionować zasady malarstwa akademickiego. Makler Gauguin stał się częstym gościem Cafe Guerbois, w której spotykali się impresjoniści; tam poznał Edgara Degasa (1834-1917), Paula Cezannea (1839-1906), Alfreda Sisleya (1839-1899), Claudea Moneta (1840-1926) i Pierrea Augustea Renoira (1841-1919)

RYZYKOWNE SPEKULACJE

Wiosną 1877 roku Gauguin przeprowadził się do wielkiego apartamentu przy rue de Fourneaux 74 (obecnie Falguiere).
Tam w Wigilię przyszła na świat jego córka Alinę. Coraz lepiej powodziło mu się w pracy. Grat na giełdzie wysoko, ryzykownie. Dochody Gauguina wciąż rosły; wkrótce mógł po raz kolejny zmienić mieszkanie - przeniósł się do luksusowej willi położonej w Vaugirard.
W ogrodzie posadził rzadkie gatunki róż, ściany salonu ozdobiły dzieła Pissarra, Degasa, Cezannea, Sisleya, Moneta, Renoira i Mary Cassatt (1844-1926). W galerii Durand-Ruela kupił Widok z Holandii Edouarda Maneta. Sztuka coraz bardziej wypełniała życie maklera giełdowego - zaczął interesować się rzeźbą. Gauguin zdecydował się zaprezentować marmurowy portret syna Emilea na czwartej wystawie impresjonistów, otwartej 10 kwietnia 1879 roku przy avenue de 1'Opera 28.
W przeddzień zamknięcia wystawy urodził się jego drugi syn, Clovis.

 

TARAPATY FINANSOWE

Na początku 1882 roku nastąpił krach na giełdzie, upadło kilka dużych banków.Kryzys spowodował bankructwo masy drobnych ciułaczy, robotników i urzędników, którzy zaufali gwarancjom instytucji finansowych. Dotknął też Paula Gauguina, który w styczniu 1883 roku stracił pracę. Artysta miał po raz kolejny zostać ojcem - 6 grudnia 1883 roku urodził mu się syn Paul. Cztery tygodnie później rodzina malarza przeniosła się do Rouen, gdzie zamieszkali w skromnym domu przy rue Malerne 5. Przyzwyczajona do luksusu żona Gauguina źle zniosła przeprowadzkę na prowincję. Między małżonkami dochodziło do częstych kłótni. Wreszcie Mette z dziećmi wyjechała do Kopenhagi. W Rouen artysta malował portrety, pejzaże i portowe zaułki. Zimą 1884 roku Gauguin, wzywany przez żonę , dołączył do rodziny w Danii. Tam starał się ponownie zająć handlem: został przedstawicielem fabryki Dillies i S-ka produkującej "płótna nieprzemakalne i nie butwiejące". Niestety, interesy nie szły dobrze; jego żona także musiała zacząć pracować. Oskarżany przez nią o brak zaradności, zmęczony utyskiwaniami artysta zimą 1885 roku postanowił wrócić do Paryża.
Zabrał ze sobą Clovisa.

PRZEBRZMIAŁY IMPRESJONIZM

Po powrocie do Francji przez jakiś czas mieszkał kątem u Schuffeneckera. Szukał jakiejkolwiek posady na giełdzie, bezskutecznie starał się sprzedać kilka obrazów ze swojej kolekcji. Grudzień był wyjątkowo zimny, syn zachorował na ospę, przerażony artysta desperacko poszukiwał zajęcia. Wreszcie udało mu się dostać pracę rozlepiacza plakatów. Szczęśliwie Clovis wyzdrowiał, jednak do rekonwalescencji konieczny był wyjazd na wieś. Gauguin zdecydował się umieścić chłopca w internacie w podparyskiej miejscowości Antony.
W maju 1886 roku malarz wziął udział w ósmej wystawie impresjonistów, na której pokazał dziewiętnaście płócien - przeważnie pejzaży z Normandii i Danii.
Ekspozycja była ostatnim wspólnym wystąpieniem impresjonistów, wyznaczyła też koniec przyjaźni Gauguina z Pissarrem.
Perruchot pisze: "Razem z ową przyjaźnią skończył się dla Gauguina okres terminowania, refleksji, powolnej inkubacji, kiedy to mimo trudności życiowych, goryczy i zniechęcenia, mimo wahań i gniewu zbliżał się wewnętrznie do momentu narodzin sztuki, którą sam ledwie jeszcze przeczuwał, kiedy to głos jakiś, rozkazujący, choć prawie niedosłyszalny, a dobyty z najgłębszej głębi jego istoty, zaczyna się w nim odzywać"